Samenwerken aan gegevensbeheer
De energietransitie stelt netbeheerder TenneT voor grote uitdagingen. Data is cruciaal om businessunits efficiënter te laten samenwerken en optimaal te laten inspelen op snel veranderende omstandigheden. De integratie van data binnen TenneT wordt verder uitgewerkt in de ontwikkelde datastrategie. Patrick Piepers, Hoofd Asset Data Management bij TenneT, Marnick Huijsman, Lead Digital & Data (onderdeel van BTO, Business Technology Organisation) bij TenneT, Robbert Pettersonen Stefan WijersBeiden zijn managementconsultants bij Anderson MacGyver en leggen uit hoe belangrijk databeheer is en hoe essentieel een hoogwaardige datastroom binnen de hele organisatie is.
'Data is de nieuwe bodem'
De energietransitie raakt alle onderdelen van TenneT. "We moeten ons netwerk in korte tijd aanzienlijk uitbreiden", legt Marnick uit. "Daarnaast hebben we te maken met de maatschappelijke gevolgen van netcongestie, wat extra druk op de organisatie legt om nieuwe ontwikkelingen sneller mogelijk te maken. Dat lossen we niet op door alleen maar harder te werken – we moeten slimmer werken. Data spelen daarbij vaak een expliciete rol."
“Binnen het energiesysteem zijn data altijd belangrijk geweest, maar dat is nu nog belangrijker geworden”, voegt Patrick eraan toe. “Dat komt doordat we zijn overgestapt op duurzame, hernieuwbare energiebronnen, die veel minder beheersbaar zijn dan fossiele brandstoffen. We zien ook een aanzienlijke toename van het aantal huishoudens dat energie teruglevert aan het net. Om dat beheersbaar te houden, moet het gestuurd worden door een grote hoeveelheid data die op het juiste moment en in de juiste vorm beschikbaar is. In plaats van ‘data is de nieuwe olie’, geef ik de voorkeur aan ‘data is de nieuwe bodem’. Beslissingen en inzichten zijn niet het uitgangspunt – we richten ons op het creëren van een omgeving van waaruit je die beslissingen kunt nemen.”
Databeheer: essentieel in een dynamische digitale omgeving
Elke organisatie die met data werkt, is afhankelijk van databeheer. Dit omvat de regels, procedures en richtlijnen die een organisatie volgt om ervoor te zorgen dat haar data veilig, nauwkeurig, beschikbaar en bruikbaar is. Het doel is om de kwaliteit, consistentie en betrouwbaarheid van data te waarborgen, waardoor betere besluitvorming mogelijk wordt. Volgens Patrick is het een essentieel thema om te bepalen welke rollen en verantwoordelijkheden je hebt in een digitale wereld. "Als je je data echt waardeert, moet je ze beheren. Praat niet alleen over databeheer, maar zie het als een middel voor uitwisseling. Ik geef je inzichten, ik help je een omgeving te creëren waaruit je zelf inzichten kunt halen. Als je daar meer van wilt, moet je je aan de regels en verantwoordelijkheden houden, want dan kunnen we veel meer bereiken."
Marnick ziet databeheer ook meer als een instrument dan als strikte regelgeving. "We implementeren geen databeheer, we lossen zakelijke problemen op die met data te maken hebben, en we doen dat op een gestructureerde manier. Die manier noemen we databeheer. We helpen je begrijpen hoe je het moet doen, maar je moet die rol zelf op je nemen. Anders kunnen we er niet voor zorgen dat de data gemakkelijk toegankelijk is, noch kunnen we de datakwaliteit adequaat verbeteren. Voor mij moet de kern echt liggen in het leveren van toegevoegde waarde."
Bestuur als resultaat van de gekozen datastrategie
In de zomer van 2023 werd de nieuwe datastrategie goedgekeurd door de directie van TenneT. "De ontwikkelde datastrategie liet zien dat databeheer nog steeds een van de belangrijkste onderdelen was die we moesten verbeteren", legt Marnick uit. "De afdeling Digital & Data is meer gericht op IT, terwijl de afdeling Asset Management al lange tijd aanzienlijke inspanningen had geleverd om een sterk databeheer te implementeren. Vanuit IT was er de wens om dit in de hele organisatie uit te rollen, wat een vereenvoudiging vereiste ten opzichte van wat Asset Management al had gedaan. Dat moest vervolgens worden samengebracht. De conclusie was dat onze afdelingen die reis samen moesten afleggen, anders zouden we de silo-structuur behouden en de organisatie niet vooruit helpen. Afgelopen zomer zijn we hier echt samen met Anderson MacGyver aan begonnen."
Een praktisch model voor databeheer
De aanpak van Anderson MacGyver is niet gebaseerd op blauwdrukken, maar richt zich op maatwerk, analyse en samenwerking. "Databeheer was nooit het uitgangspunt, maar eerder de vraag hoe we de ontwikkelde datastrategie samen zouden implementeren", legt Stefan uit. "Een van de belangrijkste vragen aan het begin van het proces was welke verantwoordelijkheden onder Asset Management en welke onder BTO vielen. Onderwerpen zoals data-eigendom en wie verantwoordelijk was voor het oplossen van problemen met de datakwaliteit waren ook belangrijke aandachtspunten. Aan het einde van het proces hebben we een aantal aanbevelingen geformuleerd, waarvan sommige direct konden worden geïmplementeerd en andere betrekking hadden op mogelijke hiërarchische veranderingen en/of teamwijzigingen."
“We hebben 27 interviews afgenomen met verschillende stakeholders om de belangrijkste problemen in kaart te brengen”, legt Robbert uit. “We hebben die interviews geanalyseerd en de resultaten gevalideerd in workshops met Asset Management en Digital & Data, zowel voor Nederland als Duitsland. Het ging dus niet alleen om het vereenvoudigen van een data governance-structuur, maar ook om de vraag of mensen een bepaalde rol konden vervullen en of die rol duidelijk genoeg was. Wat ik erg waardevol vond, was dat we ervoor kozen om met use cases te werken om de droge materie van data governance en de ontwerpcyclus veel concreter en tastbaarder te maken. Ik merkte een groeiende saamhorigheid binnen de groep en een gedeelde ambitie om de problemen samen op te lossen.”
“Dat was echt het moment waarop we begonnen te kijken hoe we de strategie samen zouden gaan implementeren”, voegt Patrick toe. “Voor mij betekende dat dat we ons perspectief verbreedden door te concluderen dat we dit niet alleen deden voor Asset Management en Digital & Data, maar ook voor alle andere onderdelen van de organisatie. Een prettig neveneffect van de samenwerking was dat we veel leerden van de gesprekken met de stakeholders binnen de organisatie. Het werd regelmatig duidelijk dat we de zaken heel anders bekeken – maar dat hielp ons juist vooruit. Het zorgde er ook voor dat alle stakeholders wilden deelnemen aan de use cases en over het algemeen in grote aantallen aanwezig waren.”
'Publicatie is slechts het begin van de uitvoering'
Op basis van de workshops en diverse use cases werd eind 2024 een globaal ontwerp opgesteld. Dit ontwerp omvat enerzijds een samenwerkingsmodel, waarbij een datastroom wordt gevolgd en data wordt overgedragen aan verschillende partijen. Daarnaast is er een governance-model, waarbij problemen op operationeel niveau kunnen worden opgeschaald naar een tactisch of strategisch niveau. Dit model wordt momenteel getest met een selectie van use cases – sommige afkomstig uit de workshops, andere nieuw geselecteerd.
Patrick ziet in dit proces een duidelijke breuk met het verleden. "Ik denk dat we ons de afgelopen jaren vooral hebben gericht op het vaststellen van regels en het definiëren van rollen als het gaat om databeheer. We hielden vast aan de overtuiging dat 'publicatie gelijk staat aan implementatie'. Zodra het gepubliceerd is, zijn we klaar en gaan we verder met het volgende. Maar ik geloof dat publicatie slechts het begin is van de implementatie. Dat betekent hard werken, dingen uitproberen, tegenslagen overwinnen. Hoe beter je je kunt inleven in de eindgebruiker, hoe groter de kans dat je iedereen meekrijgt in het proces."
“We zijn nu bezig met het voorbereiden van gesprekken met eindgebruikers, waarin we willen bespreken wat iemands rol is en hoe die er in de toekomst uit zal zien. Het is belangrijk om uit te leggen waarom we dingen veranderen, ook al lijkt het in de praktijk niet zo heel anders. En als het is Het is anders, omdat ze daardoor ondersteund worden. Dat is heel anders dan simpelweg zeggen: 'Het is gepubliceerd, dus zo is het nu eenmaal.' Hoe beter we onszelf positioneren als teamgenoot op het veld, hoe groter de kans dat onze stakeholders het nieuwe databeheermodel omarmen.”
Een samenwerking voor de toekomst
Marnick is ervan overtuigd dat Anderson MacGyver de juiste partner is om het databeheer binnen TenneT vorm te geven. “Ik vind de samenwerking prettig. Ik heb ook met consultants gewerkt die erg gericht zijn op standaardoplossingen. Als je een vraag stelt, hebben ze het antwoord al paraat. Maar tegelijkertijd zijn ze niet in staat om maatwerkoplossingen te leveren, en dat is precies waar Anderson MacGyver zich op richt. Ik merk ook dat Anderson MacGyver sterk implementatiegericht is – ze focussen zich voortdurend op wat je als bedrijf zelf kunt doen om blijvende verandering teweeg te brengen. En dat is precies wat we bij TenneT willen bereiken.”
