CIO Masterclass: 'Een schaalbare, AI-gestuurde onderneming worden'

Kunstmatige intelligentie (AI) is een fascinerend onderwerp dat een breed publiek aanspreekt. Hoewel experimenteren met ChatGPT en het genereren van afbeeldingen zowel persoonlijk als professioneel spannend kan zijn, blijkt het omzetten van AI in grootschalige zakelijke waarde een stuk lastiger. De recente CIO Masterclass van Anderson MacGyver bood concrete inzichten op dit gebied, met bijdragen van managementconsultant Anton Bubberman en Frank Ferro, die de afgelopen tien jaar verantwoordelijk was voor Analytics, Data Insights en GenAI bij PostNL.

Een informele enquête onder de aanwezigen wees uit dat iedereen ervaring had met ChatGPT. Toen moderator Fiep Warmendam de deelnemers vroeg om hun laatst gebruikte prompt te delen met de persoon naast hen, werd duidelijk dat de tool vooral handig is voor persoonlijke taken, zoals het plannen van een leuke vakantiebestemming, inclusief de beste routes, of het uitzoeken van een nieuwe telefoon of andere potentiële aankopen.

Smartwatches bleken daarentegen minder populair. Warmendam gaf toe dat ze haar hardlooproutines liever niet laat domineren door een overvloed aan data: "Dit beïnvloedt waarschijnlijk je gedrag en beslissingen. Ik ben bang dat het de lol uit het hardlopen haalt – ik wil het menselijke aspect niet verliezen." Dit risico kan ook in het bedrijfsleven gelden. Data en intelligentie kunnen echter wel waarde toevoegen op andere gebieden, zoals het voorspellen van levertijden voor maaltijden, boodschappen of pakketten.

Dit vormde de aanleiding voor de inzichten en ervaringen die de twee specialisten deelden. "In lijn met de wet van Roy Amara hebben we de neiging om de impact van AI op de korte termijn te overschatten, terwijl we de effecten op de lange termijn onderschatten", merkte Anton Bubberman op. De senior managementconsultant is tevens Guild Lead Data to Value bij Anderson MacGyver. Hij heeft uitgebreide relevante data-ervaring in sectoren variërend van gezondheidszorg tot energie en financiën.

Cognitieve vaardigheden

Onder de ironisch genoeg maar toch intrigerende titel “Verzin een clickbait-titel voor mijn presentatie over AI-visie”Bubberman introduceerde het concept van AI, dat krachtiger wordt naarmate de autonomie en het aanpassingsvermogen toenemen. Uiteindelijk bewegen we ons richting algemene kunstmatige intelligentie (AGI), die de cognitieve vaardigheden van de mens evenaart. Dit zou AI in staat stellen om zelfstandig complexe taken uit te voeren in uiteenlopende domeinen en zich aan te passen aan nieuwe situaties. Omdat we echter nog ver verwijderd zijn van de AGI-fase, blijven menselijk toezicht en monitoring van AI essentieel.

Bubberman schetste drie succesfactoren voor schaalbare en potentieel waardeverhogende AI-implementatie binnen organisaties, waarbij hij analogieën gebruikte uit schaken, jazz en filosofie.

Schaakspel Het draait allemaal om planning, vooruitziendheid en continue evaluatie. "Omstandigheden en kansen veranderen voortdurend, en organisaties en leiders moeten zich daaraan aanpassen. Je moet altijd vooruitdenken, naar de volgende zet op het schaakbord."

De verbinding met jazz Hoewel het spelen van muziek en improviseren moeiteloos lijkt, gaat er vaak een lange periode van oefening aan vooraf. Naast technische vaardigheden vereist het ook inzicht in theoretische kaders en fundamentele principes. "Toewijding is nodig om een ​​instrument te beheersen. Het omvat zowel technische vaardigheden als sociale vaardigheden, zoals de interactie met andere bandleden." In de digitale wereld is een door AI gedreven cultuur essentieel, naast technische randvoorwaarden, met aandacht voor ethische overwegingen.

Tenslotte filosofie Dit benadrukt de tweesnijdende aard van gereedschap. Een scalpel van een chirurg kan wonderen verrichten, maar in de handen van een onervaren of kwaadwillende persoon kan het een ramp veroorzaken. Zo brengt AI ook risico's met zich mee, zoals polarisatie, informatiebubbels, misinformatie en vooringenomenheid – vooral wanneer data onjuist is of menselijk toezicht tekortschiet om potentiële negatieve gevolgen aan te pakken. "In de juiste handen heeft AI de kracht om de wereld positief te veranderen", concludeerde Bubberman.

Lessons Learned

Frank Ferro blikte terug op zijn tien jaar ervaring in het realiseren van zakelijke waarde met data en AI. Hij begon zijn presentatie met een wolk van persoonlijke data – trivia en relevante details die pas na mondelinge uitleg betekenis kregen. Van zijn geboorte tot het jaar 2025, wanneer hij na bijna 17 jaar bij PostNL en een tijdelijke functie als programmadirecteur GenAI bij ANWB de positie van CIO bij Amsterdam UMC zal bekleden.

Ferro staat bekend als een koploper in het adopteren en implementeren van nieuwe technologieën. Bij PostNL verschoof de focus geleidelijk van fysieke diensten naar het benutten van data en algoritmes. "Onze visie was dat data uiteindelijk waarde zou opleveren", legde hij uit. Deze transformatie was cruciaal voor de positionering van PostNL als een 'postal tech company', waarbij het belang van interne data- en technologiecapaciteiten werd benadrukt.

De IT-strategie van PostNL is al lange tijd gebaseerd op principes die een flexibele architectuur bevorderen om zich aan te passen aan nieuwe ontwikkelingen, waaronder AI. Het bedrijf is consequent voorop blijven lopen, van de volledige omarming van de cloud in 2013, de lancering van een Data & Insights Competence Center en Advanced Analytics in 2017, tot de implementatie van GenAI in 2024.

Dit alles werd ingegeven door ontwikkelingen waarbij de hoeveelheden post en pakketten voortdurend van locatie veranderden. Data en intelligentie waren essentieel om het beschikbare fysieke materieel optimaal te benutten. Bovendien verschoof de controle over het bezorgproces geleidelijk van de afzender naar de ontvanger. Het belang van accurate data werd verder benadrukt door de veranderende relaties met partners in de toeleveringsketen, die ook probeerden te profiteren van cruciale informatie voor hun eigen voordeel.

Een succesvolle reis

PostNL heeft over het algemeen een succesvol traject afgelegd. Volgens Frank Ferro blijven verschillende aspecten cruciaal in dit proces. De verantwoordelijkheid voor data-initiatieven moet bij de business liggen en organisaties zouden klein en op een beheersbare schaal moeten beginnen voordat ze algoritmes op grotere schaal industrialiseren. Geautoriseerde toegang tot hoogwaardige data en het inbedden van robuust databeheer zijn eveneens essentieel.

Ferro ging ook dieper in op de gefedereerde structuur van interne datafunctionaliteiten, die ontworpen is om zo nauw mogelijk aan te sluiten bij de bedrijfsdoelstellingen. Hij benadrukte de versnelde impact van een speciale GenAI-taskforce, die er alles aan doet om zo effectief en snel mogelijk waarde te creëren.

Naast de inhoud die met data te maken had, bracht de afsluitende vraag- en antwoordsessie de vraag naar voren hoe leiders en organisaties bepalen welke aspecten van data en AI ze intern beheren en welke ze uitbesteden aan partners. Onderscheidende processen en activiteiten lijken de belangrijkste factoren te zijn bij deze beslissing: 'Je eigen intellectuele eigendom en wat je onderscheidt van de concurrentie', waren Bubberman en Ferro het erover eens. 'Natuurlijk kunnen consultants hierbij helpen.'

Wil je meer weten over hoe je een AI-gestuurde onderneming kunt worden? Lees dan onze blogserie: Hoe worden we een AI-gestuurde onderneming?