Digitale soevereiniteit vereist een multimodale organisatie.
Discussies over digitale soevereiniteit draaien vaak om technologische keuzes. Welk cloudplatform gebruiken we? Waar worden onze gegevens opgeslagen? Van welke partners zijn we afhankelijk? Technologische keuzes zijn belangrijk, vooral in een wereld waar geopolitieke spanningen, geconcentreerde platformmarkten en nieuwe regelgeving de kans vergroten dat afhankelijkheden de bedrijfscontinuïteit beïnvloeden. Technologie is echter slechts een deel van het verhaal.
Digitale soevereiniteit gaat over controle hebben
De juiste technologie garandeert niet automatisch de gewenste mate van controle voor een organisatie. Je kunt kiezen voor een soevereine cloudoplossing en toch volledig afhankelijk zijn van externe expertise. Je kunt de data in eigen bezit hebben en toch niet over de interne capaciteit beschikken om deze te beheren, te interpreteren of te verplaatsen. Digitale soevereiniteit is daarom niet alleen een technologische kwestie, maar ook een organisatorische kwestie.
Cruciale vragen zijn: wie voert het werk uit? Wie is verantwoordelijk? Wie neemt de beslissingen? Hoe is de besluitvorming georganiseerd? Wie kan leveranciers ter verantwoording roepen, alternatieven beoordelen en bepalen of een afhankelijkheid nog steeds acceptabel is?
Deze vragen bepalen of een organisatie daadwerkelijk de controle heeft. En het antwoord is niet voor elk bedrijfsdomein hetzelfde. De dynamiek en specificiteit van de activiteiten sturen de keuzes van de organisatie. Dat noemen we een multimodale organisatie.
Begin met te begrijpen wat er echt toe doet
Digitale soevereiniteit begint met een strategische analyse. Welke activiteiten zijn specifiek voor jouw organisatie? Waar wordt jouw concurrentievoordeel gecreëerd? Welke activiteiten vereisen cruciale kennis over klanten, activa, processen of data? En waar zou verlies van controle een ernstig strategisch, operationeel of regelgevingsrisico opleveren?
Deze activiteiten vereisen een hoger niveau van controle. Dit betekent niet dat alles intern moet gebeuren. Digitale soevereiniteit gaat niet over het nastreven van volledige onafhankelijkheid, maar over het maken van weloverwogen keuzes met betrekking tot eigendom, verantwoordelijkheid en beslissingsbevoegdheid.
Specifieke activiteiten: de capaciteiten ontwikkelen om te besturen wat er echt toe doet
Voor specifieke activiteiten moet het eigenaarschap intern of zeer nauw verbonden met de business zijn. Ook voor strategisch belangrijke activiteiten kunnen externe partners nog steeds een waardevolle rol spelen. Samenwerking met partners kan snelheid, expertise en innovatie opleveren. Maar het eigenaarschap van intellectueel eigendom en belangrijke keuzes met betrekking tot data, architectuur en technologie mogen niet impliciet of in handen van leveranciers worden gelaten. De organisatie moet in staat zijn om te sturen, uit te dagen, voort te zetten en, indien nodig, van koers te veranderen.
Voor deze cruciale activiteiten is het belangrijk om de huidige mate van afhankelijkheid te begrijpen. Welke technologie wordt gebruikt? Wie binnen de organisatie begrijpt de oplossing? Wie is verantwoordelijk voor de architectuur? Kan de organisatie van leverancier wisselen, technologie verplaatsen of de activiteiten voortzetten als de huidige partner niet meer beschikbaar is?
Een praktische manier om dit concreet te maken, is door alternatieve scenario's te schetsen. Hoe zou een exit-scenario eruitzien voor een kritieke leverancier? Wat zou er nodig zijn om data en processen te migreren? Welke capaciteiten en governance-maatregelen zijn nodig om de afhankelijkheid te verminderen? Deze scenario's leiden niet altijd tot radicale veranderingen. Soms is de conclusie dat de afhankelijkheid acceptabel is, zolang de governance maar wordt versterkt. Soms is de juiste oplossing het ontwikkelen van meer interne orchestratiemogelijkheden.
Organisaties hebben mensen nodig die zakelijke prioriteiten, technologische keuzes, datavereisten, leveranciersprestaties en risicoafwegingen met elkaar kunnen verbinden. Ze hebben architecten, producteigenaren, leveranciersmanagers, dataspecialisten en business owners nodig die voldoende kennis hebben om samen weloverwogen beslissingen te nemen. Zonder deze competenties blijft soevereiniteit een ambitie in plaats van een organisatorische realiteit.
Generieke activiteiten: profiteer van de markt zonder blinde afhankelijkheid
Voor generieke activiteiten is de logica iets anders. Dit zijn activiteiten waarbij de organisatie profiteert van externe kennis, marktontwikkelingen en best practices in de sector. Partners kunnen innovatie, benchmarks en specialistische expertise inbrengen. Maar ook in dit geval moet de afhankelijkheid bewust worden vormgegeven door weloverwogen keuzes te maken met betrekking tot data, technologie, sourcing en governance.
Voor generieke en stabiele activiteiten is samenwerking met een partner vaak de meest logische keuze. Deze activiteiten profiteren doorgaans van standaardisatie, voorspelbaarheid en kostenefficiëntie. De organisatie heeft behoefte aan betrouwbare uitvoering, duidelijke serviceniveaus en efficiënte bedrijfsvoering. Exitclausules, controlemaatregelen, data-eigendom, auditrechten en continuïteitsregelingen worden belangrijke instrumenten om de controle te behouden.
Voor generieke en dynamische activiteiten zouden organisaties moeten samenwerken met partners die best practices en branchekennis inbrengen. Deze partners kunnen de organisatie helpen innoveren, benchmarken en continu verbeteren zonder dat alle (uitvoerings)expertise intern hoeft te worden opgebouwd. De organisatie moet zich richten op waardecreatie en tegelijkertijd de controle behouden door middel van duidelijke beslissingsbevoegdheden, gezamenlijke waardesturing, transparantie in prestaties en exitclausules.
Multimodale organisatie: controle waar het ertoe doet
Digitale soevereiniteit wordt vaak gezien als een kwestie van onafhankelijkheid. Maar voor de meeste organisaties is volledige onafhankelijkheid noch realistisch, noch wenselijk. Afhankelijkheid is onvermijdelijk. De echte vraag is of die afhankelijkheid bewust is.
Een multimodale organisatie helpt die vraag te beantwoorden. Het creëert een gestructureerde manier om te bepalen waar controle hoog moet liggen, waar partners het voortouw kunnen nemen, waar co-creatie nodig is en welke activiteiten marktstandaarden vereisen. Het maakt digitale soevereiniteit specifiek tot op het niveau van organisatiestructuur, inkoopkeuzes, capaciteiten en governance.
Bewuste keuzes zijn essentieel.
Digitale soevereiniteit draait om bewuste afhankelijkheid, niet om volledige onafhankelijkheid. Maak weloverwogen keuzes voor jouw organisatie. Behoud de controle waar het ertoe doet.
Zoek je een sparringpartner?
Bel onze experts:
Jeroen Spit
Practice Lead Organization & Sourcing
